Media społecznościowe

Media społecznościowe (ang. social media) – termin odnoszący się do zbioru internetowo-zapośredniczonych kanałów komunikacji, umożliwiających kształtowanie wspólnot sieciowych, wchodzenie w interakcję z innymi użytkownikami, dzielenie się materiałami dostępnymi w Sieci oraz współpracę pomiędzy użytkownikami [Barnes 2008]. Media społecznościowe definiuje się także jako narzędzia umożliwiające użytkownikom tworzenie, dzielenie się oraz wymianę informacji, idei czy materiałów wizualno-tekstualnych poprzez wspólnoty wirtualne i sieci [Comm 2010]. Wytwarzanie mediów społecznościowych zależy w znacznej mierze od dostępności mobilnych i wykorzystujących Internet technologii, których celem jest wykreowanie interaktywnych platform, poprzez które użytkownicy mogą brać udział w dyskusjach, działaniach ko-kreacyjnych, praktykach dzielenia się oraz wymiany itd.

Media społecznościowe działają w systemach dialogicznych, tzn. ich podstawową regułą działania jest model wiele źródeł – wielu użytkowników, w miejscu dotychczasowych systemów monologicznych typu jedno źródło – wielu użytkowników. W takim ujęciu media społecznościowe mogą być zdefiniowane jako relatywnie niedrogie oraz szeroko dostępne narzędzia, które umożliwiają każdemu użytkownikowi publikowanie oraz dostęp do dowolnej informacji, współpracowanie z innymi użytkownikami i podtrzymywanie kontaktów interpersonalnych [Burgess i Green 2009].

W najszerszym ujęciu, media społecznościowe uważa się również za platformy dedykowane interakcji i korzystaniu z sieci. Przykładami mediów społecznościowych mogą być blogi, sieci biznesowe, sieci społecznościowe, fora internetowe, mikroblogi, portale poświęcone udostępnianiu zdjęć, portale skupione wokół recenzji produktów i usług, gry społecznościowe, portale udostępniające materiały wideo i światy wirtualne [Fuchs 2014].

Jedną z najważniejszych właściwości wszystkich mediów społecznościowych jest ich wysoki stopień „wirusowości” (ang. virality), tzn. wysokie prawdopodobieństwo, że użytkownicy danego medium zaangażują się w udostępnianie za jego pośrednictwem materiału umieszczonego tam przez innego użytkownika. Wiele mediów społecznościowych posiada specjalnie w tym celu zaprojektowane mechanizmy, ułatwiające redystrybucję materiałów (np. retweet, pin, reblog, udostępnij itd.) [Berger 2013].

W zakresie rozróżniania właściwości mediów społecznościowych i „tradycyjnych” mediów przemysłowych zwraca się uwagę na następujące kategorie:

Jakość – w przypadku mediów społecznościowych występuje o wiele większa skala w zakresie jakości udostępnianych materiałów – od treści niemalże profesjonalnych do materiałów o bardzo niskiej jakości

Zasięg – w przypadku mediów korporacyjnych i społecznościowych ich zasięg często ma charakter globalny (choć spora część mediów korporacyjnych powiązana jest z konkretnym rynkiem odbiorczym); media społecznościowe cechuje daleko idąca decentralizacja i odejście od hierarchicznej organizacji

Dostępność: media społecznościowe w założeniu są dostępne dla każdego użytkownika i każdemu z nich dają możliwość medialnie zapośredniczonej wypowiedzi

Użyteczność: media społecznościowe w założeniu nie wymagają żadnej specjalistycznej wiedzy w zakresie ich użytkowania

Natychmiastowość: treści udostępniane przez media społecznościowe są dystrybuowane w sposób natychmiastowy

Trwałość: treści udostępniane przez media społecznościowe mogą być poddawane nieustannej edycji i komentowaniu [Burgess i Green 2009].

W 2011 rok Jan H. Kietzmann, Kristopher Hermkens, Ian P. McCarthy i Bruno S. Silvestre wyróżnili siedem bazowych funkcji mediów społecznościowych:

Tożsamość: możliwość udostępniania w ramach mediów społecznościowych informacji dotyczących tożsamości danego użytkownika (wiek, płeć, zawód, wykształcenie, miejsce zamieszkania itd.)

Dialogiczność: wiele mediów społecznościowych zaprojektowanych jest z myślą o nieustannym podtrzymywaniu komunikacji w celu odnalezienia użytkowników o podobnych zainteresowaniach, odnalezienia partnera/partnerki, podbudowania własnego poczucia wartości lub bycia na bieżąco z popularnymi trendami i ideami

Dzielenie się: w przypadku mediów społecznościowych możliwość dzielenia się danym materiałem lub treścią jest kluczowa; często obiekt, który podlega wymianie jest główną przyczyną dla nawiązania kontaktu pomiędzy danymi użytkownikami

Obecność: możliwość oferowana przez media społecznościowe, oznaczająca umieszczanie w usieciowionej przestrzeni informacji na temat swojej dostępności lub miejscu pobytu w realnym/wirtualnym świecie

Związki: media społecznościowe zachęcają do wchodzenia w liczne kontakty interpersonalne oparte na konwersacji, dzieleniu się, spotkaniach lub podzielaniu określonej pasji/zainteresowania

Reputacja: w przypadku mediów społecznościowych szczególnie ważną kategorią dla ich użytkowników staje się reputacja oznaczająca wiarygodność w kwestii udostępnianych lub wytwarzanych materiałów

Grupy: zasadniczym celem mediów społecznościowych jest konstruowanie grup użytkowników skupionych wokół przyjaciół, fanów, osób śledzących dane wydarzenie itd. [Kietzman, Hermkens, McCarthy, Silvestre 2011].

Zdaniem Henryego Jenkinsa kluczową właściwością mediów społecznościowych jest także kategoria „rozprzestrzenialności” (ang. spreadability), która odnosi się do: swobodnego przepływu pomysłów i idei pomiędzy użytkownikami, oferowanych ułatwień w zakresie rozprzestrzeniania określonych treści, spersonalizowanych doświadczeń użytkowników, braku odgórnie zaplanowanego modelu partycypacji w ramach wybranych mediów, oddolnego generowania zainteresowania wybranymi markami oraz zauważalnym zacieraniem granic pomiędzy „twórcami”, „producentami” i „widownią” [Jenkins, Ford, Green 2013].

 

Bibliografia

Barnes, S. B. (2008), Understanding social media from the media ecological perspective, [w:] Mediated interpersonal communication, (red.) E. A. Konijn, S. Utz, M. Tanis, S. B. Barnes, New York: Routledge.

Berger, J. (2013), Contagious. Why things catch on, New York: Simon & Shuster.

Burgess, J., Green, J. (2009), Youtube. Online video and participatory culture. Cambridge: Polity.

Comm, J. (2010), Twitter power 2.0: How to dominate your market one tweet at a time, Hoboken: Wiley.

Couldry, N. (2010), Media jako praktyki, „Kultura popularna” nr 1 (27) 2010.

Fuchs, Ch. (2014), Social media: A critical Introduction, London: Sage.

Huang, H. (2014), Social Media Generation in Urban China A Study of Social Media Use and Addiction among Adolescents, Berlin: Springer.

Jenkins, H., Ford, S., Green, J. (2013), Spreadable media. Creating Value and Meaning in a Networked Culture, New York: New York University Press.

Kietzman, J. H., Hermkens, K., McCarthy, I. P., Silvestre, B. S. (2011). Social media? Get serious! Understanding the functional building blocks of social media, „Business Horizons” Volume 54, nr 3.

Tomasz Żaglewski